“Er is zoveel meer mogelijk via binnenvaart en spoor dan mensen vaak denken”

Hoe kunnen we de logistiek zo inrichten dat die duurzaam, bestendig en veerkrachtig is? Zodat we als logistieke sector kunnen omgaan met uitdagingen als personeelstekorten, files, klimaatproblemen en het onderhoud aan de infrastructuur? Dat onderzoekt Topsector Logistiek in het programma Multimodaal Goederenvervoer, om vervolgens met praktische oplossingen te komen. “Het percentage mensen dat kan werken wordt steeds kleiner, dus moeten we efficiënter met ze omgaan. Slimme multimodale logistiek kan daarbij helpen”, stelt projectleider Anne-Ruth Scheijgrond.

Multimodaal goederenvervoer

Binnen het programma Multimodaal Goederenvervoer werken bedrijven, overheid en kennisinstellingen nauw samen om praktische oplossingen te ontwikkelen, waarmee zoveel mogelijk bedrijven hun voordeel kunnen doen. Het doel: een duurzaam, bestendig en veerkrachtig logistiek systeem. Alle projecten van het programma zijn geschaard onder de thema’s Leveringszekerheid, Joint Corridors Off-Road en Corridors van de Toekomst. Anne-Ruth werkt binnen het laatste thema aan projecten om nieuwe goederenstromen multimodaal te organiseren en de transitie naar multimodaal in supply chains te versnellen. Bulkgoederen zijn daar een belangrijk onderdeel van en hebben nog veel potentie. Denk maar aan huishoudelijk afval en mestexport. “Ik probeer vooral zoveel mogelijk vervoer van de weg naar het water en spoor te krijgen,” vertelt ze, “waarbij ik me volledig bewust ben van het feit dat we niet zonder wegvervoerders kunnen. We hebben elkaar allemaal nodig. Het percentage mensen dat kan werken wordt steeds kleiner, dus moeten we efficiënter met ze omgaan. De modal shift kan daarbij helpen. En het is natuurlijk pure winst dat je daarmee ook het milieu ontlast.”

Niet-gecontaineriseerde en exceptionele goederen

“Binnen de projecten richten we ons vooral op bulkgoederen”, vertelt Anne-Ruth. “Op niet-gecontaineriseerde goederen. Maar er zijn daarnaast ook andere goederen die prima over het water of spoor kunnen worden vervoerd, zoals exceptionele goederen: grote machines of transformatoren die niet binnen de standaardmaten van het wegvervoer passen. Daar is een schip heel handig voor, maar er zijn ook bedrijven die exceptionele goederen vervoeren via het spoor. Dus dat is zeker ook een optie.”

Betrouwbaar en niet duurder

“Bedrijven zijn geïnteresseerd in vervoer over water of spoor als de levering betrouwbaar blijft en het niet duurder wordt. In het verleden speelde het milieu nauwelijks een rol, maar dat zie je wel verschuiven. In de bouwsector speelt de CO₂-footprint nu bijvoorbeeld heel erg mee in de score bij een aanbesteding. In andere sectoren is het transport maar een klein onderdeeltje van de uitstoot en weegt het minder zwaar. Ik ben wel heel benieuwd of de vrachtwagenheffing hier invloed op gaat hebben. Of bedrijven dan meer geneigd zijn naar andere modaliteiten te kijken.” Anne-Ruth plaatst daar wel een kanttekening bij: “Ze moeten het niet alleen willen, het moet ook mogelijk zijn. Vaak zijn er bepaalde patronen uitgedacht om het proces efficiënt te maken. Je kan daar niet zomaar in zitten rommelen. Je moet echt heel goed weten waar je het over hebt. Soms zijn er zoveel praktische bezwaren dat je ook realistisch moet zijn.”

Nieuwe goederenstromen

De projecten richten zich op bestaande én nieuwe goederenstromen. “Er verandert momenteel heel veel in de wereld, zoals de transitie naar circulair”, aldus Anne-Ruth. “Bij het slopen van gebouwen zie je bijvoorbeeld dat materialen die vroeger werden weggegooid steeds vaker worden gesorteerd, om daarna te hergebruiken. Er ontstaan dus nieuwe goederenstromen. Waar je voorheen een grote bult afval had die je makkelijk in één keer op een schip kon afvoeren, ontstaan er kleinere goederenstromen, waarbij een vrachtwagen misschien handiger is.”
Ook energie is een van de nieuwe goederenstromen. Anne-Ruth: “Wat gaat het worden in de toekomst? Gaan we alles elektrisch doen? Komt er kernenergie bij? Gaan we meer waterstof gebruiken? Zijn er dan meer buisleidingen nodig? Zijn er tankwagens waarin het vervoerd kan worden of moet je daarvoor schepen ontwikkelen? Wat zijn de volumes en hoe worden die verdeeld? Binnen deze projecten kijken we hoe al die nieuwe goederenstromen eruit gaan zien en welke consequenties dat heeft qua transport.”

Concrete oplossingen

Er wordt daarnaast gewerkt aan concrete oplossingen om de transitie te versnellen. “Bij een aantal projecten kijken we of de binnenvaart kan worden ingezet voor de bouwlogistiek”, vertelt Anne-Ruth. “Soms lukt dat wel en soms ook niet. We halen nu de do’s & don’ts op bij de bouwbedrijven, opdrachtgevers en gemeenten. Op basis daarvan willen we een aanbeveling doen voor volgende projecten. Dan wordt helder wanneer bouwlogistiek over water kansrijk is en hoe gemeentes dit kunnen stimuleren.”
“Bij een ander project hebben we meegeschreven aan een aanbesteding voor huisvuil. De deelnemende gemeenten wilden weten hoe ze het aantal vrachtwagenbewegingen konden verminderen door de inzet van binnenvaartschepen te stimuleren. De inschrijvende partijen moesten wel de tijd krijgen hiermee aan de slag te gaan. Toen ik het eerste resultaat zag, dacht ik: yes, nu gaat het de goede kant op! Voor de buitenwereld zijn dit misschien kleine dingen, maar voor een ondernemer kan dit net de trigger zijn om verder te kijken naar wat mogelijk is. Dit soort inzichten helpen ons om gemeenten te adviseren.”

Tool geeft inzicht

“Uit onderzoeken blijkt dat bedrijven die niet uit de binnenvaartwereld komen geen idee hebben met wie ze contact moeten opnemen als ze de overstap naar water overwegen. Dat is een aandachtspunt voor ons: dat moeten we veel breder bekendmaken.”
“Bij mijn collega’s van Joint Corridors Off-Road (JCOR), dat ook onder dit programma valt, helpt een netwerk van logistiek makelaars bedrijven(terreinen) hun logistiek anders te organiseren. Nu richten zij zich nog vooral op het multimodaal organiseren van containervervoer, maar zij houden zich ook steeds meer bezig met bulkgoederen. Zo kunnen we de kennis uit mijn projecten opschalen en direct laten landen.”
“We willen ook een eenvoudige tool ontwikkelen, gebaseerd op de 4K-methode en tientallen business cases. Als bedrijven een vinkje kunnen zetten bij Kades, Kaders, Keten en Kenners, dan is vervoer over water een serieuze optie. Aan de tool koppelen we een landelijk overzicht van alle kades waar de overslag van weg naar water en andersom kan plaatsvinden. Als het even kan, voegen we ook de opties voor spooroverslag toe.”
“Ik zou het liefst een vergelijkbare tool voor het spoor ontwikkelen,” vertelt Anne-Ruth, “maar daarvoor is het helaas te kort dag. Het programma loopt eind van dit jaar af. We kunnen wél de verhalen delen van bedrijven die bijvoorbeeld veel exceptionele goederen vervoeren via het spoor. Zo maken we bedrijven in elk geval bewust van de mogelijkheden. Ik kom dan ook graag in contact met bedrijven die hier ervaring mee hebben.”

Beweging

“Het is mijn grootste wens om alle kennis en ervaring uit deze projecten met zo veel mogelijk bedrijven te delen. Daar zou ik graag partijen als Evofenedex, MKB Nederland, NVO-NCW en brancheverenigingen bij betrekken. Dat we samen kijken of we kunnen participeren of ons verhaal bij hen kunnen vertellen. Er is zoveel meer mogelijk via binnenvaart en spoor dan mensen vaak denken.”
“Het leuke van dit werk bij Topsector Logistiek is dat we echt met praktische oplossingen beweging proberen te krijgen in meer multimodaal goederenvervoer. Dat we bedrijven voorlichten en ook richting beleid adviseren: dit komt eraan en zo kunnen we ermee omgaan. Zodat we echt gezamenlijk dat effectieve multimodale vervoer realiseren en stappen zetten richting stabiele en veerkrachtige logistieke ketens in Nederland.”

Meer weten?

Wil je meer weten over het programma Multimodaal Goederenvervoer? Op de website van Topsector Logistiek vind je meer informatie. Je kan ook contact opnemen met programmamanager Kim Hazelaar, via Kim.Hazelaar@TopsectorLogistiek.nl, of met Anne-Ruth Scheijgrond via Anne-Ruth.Scheijgrond@TopsectorLogistiek.nl.

Anne-Ruth komt graag in contact met bedrijven die de keuze hebben gemaakt voor niet-gecontaineriseerd vervoer per binnenvaartschip of spoor, om te horen hoe zij dit hebben aangepakt. Ook bedrijven die meer multimodaal willen vervoeren voor een weerbare en duurzame supply chain, maar niet weten hoe ze dit moeten aanpakken, kunnen contact opnemen.