Zoektocht naar hybride oplossingen voor de binnenvaart

Je binnenvaartschip vóór 2050 verduurzamen, zodat je zero-emissie kan varen. Ga er maar aanstaan. Want hoe zet je zo’n transitie in gang? Wat zijn de opties? En hoe zit het met de kosten: is het wel rendabel? Topsector Logistiek zoekt dat voor verschillende kleinere binnenvaartschepen uit. Ze worden daarbij geholpen door een aantal scheepseigenaren en leveranciers van hybride oplossingen. “We gaan kijken met welke varianten van hybride aandrijflijnen ze kunnen starten, om uiteindelijk volledig elektrisch te zijn.”

Binnenvaart Design Challenge

“Binnenvaartschippers zijn zich er echt van bewust dat ze moeten beginnen met de overstap richting zero-emissie vervoer, maar dat levert ze heel wat hoofdbrekens op”, vertelde Chris Beezemer, projectleider bij Topsector Logistiek, in een eerder artikel. “Zomaar een nieuw elektrisch schip kopen is meestal geen optie, dus zoeken ze in eerste instantie een hybride oplossing om toe te voegen aan hun traditionele motor.” Om helder te krijgen hoe ze dat moeten aanvliegen, startte Topsector Logistiek de Binnenvaart Design Challenge, waarbij de verschillende opties en consequenties in kaart worden gebracht. Daarbij wordt ook gekeken of de hybride oplossing een opstap is richting uitstootloos varen. De ervaringen uit dit project en het stappenplan voor de transitie naar hybride voortstuwing dat wordt ontwikkeld, kunnen ook andere scheepseigenaren straks gericht verduurzamen.

Duurzame voorbeelden

New Electric is een van de partijen die meedenkt over mogelijke hybride oplossingen, waarbij de aandrijving zowel de hoofdmotor als de elektrische motor moet laten draaien. “Ik ben ooit begonnen met het ombouwen van een speedboot, omdat ik wilde laten zien dat elektrisch en duurzaam niet per definitie saai is”, vertelt eigenaar Anne Kloppenborg. “In 2015 waren we ook al bezig met de elektrificering en hybridisering van rondvaartboten en sleepboten in Amsterdam, toen de milieuzones gingen gelden.”
“Als ik over de brug van het Amsterdam-Rijnkanaal fietste en zelfs met windkracht zes de binnenvaartschepen rook, bedacht ik altijd dat ik daar graag duurzame voorbeelden voor zou aandragen. Gewoon, om te laten zien dat het kan. Toen ik dus werd gevraagd voor dit project, sloeg ik daar meteen op aan. Mijn persoonlijke passie, kennis van techniek en kennis van de ES-TRIN-eisen komen hier samen.”

Uitdagingen

“Ik houd de ontwikkelingen op het gebied van batterijen, motoren en kosten nauw in de gaten. Er is nu al meer mogelijk dan een jaar of tien geleden, maar het moet ook financieel een beetje te doen zijn. De realiteit is dat schepen ontzettend veel energie verstouwen: dan is het niet zo makkelijk om alles volledig elektrisch te doen. Daarvoor heb je veel volume en gewicht nodig, want batterijen wegen veel en nemen veel ruimte in beslag. En het kost ook veel. Dat is ook meteen de grootste uitdaging: de Total Cost of Ownership van hybride of elektrisch varen ten opzichte van varen met conventionele brandstof. Op de korte termijn is doorgaan op conventionele diesel sowieso goedkoper, maar ik hoop en verwacht dat mensen bij hun investeringsplannen naar een wat langere termijn durven kijken.”

Verschillende vaarprofielen

“In dit project gaan we samen met de eigenaren van twee schepen aan de slag. Het gaat om een werkschip van dertig meter dat lang onderweg is en daarna lang op een locatie zonder stroomvoorziening ligt. Er is sprake van veel dekwerk, waarbij de motor steeds aan en uit gaat. Daar is veel stroom voor nodig, die nu uit commerciële generatoren komt.
Het andere schip is tachtig meter lang en levert zand vanaf een vaste locatie via redelijk vaste routes. Dat zijn dus twee heel verschillende vaarprofielen. We weten wat de energiehuishouding van beide schepen is en gaan nu kijken met welke varianten van hybride aandrijflijnen ze kunnen starten, om uiteindelijk volledig elektrisch te zijn qua voortstuwing en boordnet.” Anne verwacht dat de scheepseigenaren daarbij echt meekijken en meedenken. “Ik hoop dat ze een ‘can do attitude’ hebben en denken: hoe kunnen we dit laten slagen?”

Anticiperen op de toekomst

“Accijnsvrije diesel is eindig en er zullen steeds meer milieuzones komen”, stelt Anne. “Wanneer dat gaat gebeuren weten we niet, maar ik denk niet dat we over vijftig jaar nog draaien zoals nu. Daar moet je als bedrijf op anticiperen. Ik hoop dat we met deze design challenge kunnen zorgen dat er goede voorbeelden zijn. Dat we in dit project niet alleen tot een schets komen van wat haalbaar is wat betreft techniek en certificering, maar ook een uitvoerbaar plan neerzetten voor de toekomst. En dat de deelnemende scheepseigenaren daar samen met hun netwerk en werven invulling aan gaan geven, om zo concrete stappen te zetten richting zero-emissie varen.”

Meer weten?

Wil je meer weten over dit project? Neem dan contact op met Chris Beezemer via Chris.Beezemer@TopsectorLogistiek.nl.