“Voor aannemers wordt nadenken over de logistiek echt gemeengoed”

Bij schoon en emissieloos bouwen moet zowel de uitstoot op de bouwplaats, als de uitstoot van het transport van en naar de bouwplaats worden teruggedrongen. In het Living Lab Assemblage, logistiek en ketenaansturing van Topsector Logistiek onderzoeken ze alle mogelijkheden om dat waar te maken. “De inzet van andere bouwmethoden ten opzichte van traditioneel bouwen kan tot wel 60% minder stikstofuitstoot leiden.”

Inzicht in uitstoot bouwmethoden

Ragnar Klabbers is projectleider van het Living Lab Assemblage, logistiek en ketenaansturing, één van de vijf Living Labs in het programma Mobiele Werktuigen en Bouwlogistiek, dat door Topsector Logistiek wordt uitgevoerd. In een eerder interview vertelde hij over de plannen van dit Living Lab, maar inmiddels is er al een hoop gebeurt. “We hebben onder andere onderzocht welke impact assemblagetechnieken hebben op de uitstoot van de bouwplaats en de logistiek”, vertelt Ragnar. “We maten daarom de uitstoot van verschillende bouwtechnieken, om op basis daarvan een afwegingsmodel te maken. Van een aantal bouwtechnieken is de uitstoot inmiddels bekend: van traditioneel bouwen, cross laminated timber en industriële, modulaire houtskeletbouw. Daaruit blijkt dat de inzet van andere bouwmethoden ten opzichte van traditioneel bouwen tot wel 60% minder stikstofuitstoot kan leiden, dus dat zijn indrukwekkende cijfers. Zulke ontwikkelingen verbreden je blikveld en laten je nadenken over de vraag of we bestaande dingen, waar mogelijk, niet nét op een andere manier kunnen doen, om zo efficiënter en met minder uitstoot te bouwen.”

Bewustwording constructeurs en architecten

“Het idee was dat aannemers met het afwegingsmodel konden bepalen welke bouwtechniek het beste was voor een project, maar dat plan hebben we moeten bijsturen. In de praktijk blijkt namelijk dat de keuze voor de bouwtechniek veel eerder wordt gemaakt; door architecten en constructeurs. Nu houden zij zich wel heel erg bezig met duurzaamheid, maar richten zij zich daarbij vooral op materiaalgebruik en niet op de bouwtechniek terwijl het misschien veel duurzamer is om een houten huis modulair te bouwen, in plaats van traditioneel. We zijn daarom nu met constructeurs en architecten in overleg om te bepalen hoe wij deze kennis het beste met ze kunnen delen.”

Stappenplan bouwhubs

“Een ander aspect waar we naar kijken, zijn de bouwhubs. Het is namelijk belangrijk dat aannemers logistieke oplossingen kiezen die passen bij hetgeen ze gaan bouwen of bij de problemen waar ze op de bouwplaats tegenaanlopen, zoals weinig ruimte of een strakke tijdslimiet. De vraag is dus: is een bouwhub voor een specifieke situatie de oplossing? En moet je die dan zelf inrichten, of moet je dat aan een ander overlaten? Om dat helder te krijgen hebben we een stappenplan met allerlei vragen opgesteld, dat is gekoppeld aan een actuele kaart met alle bouwlogistieke hubs. Dat maakt duidelijk of een bouwhub voor dit project een optie is. We leggen ook uit hoe je een bouwhub opzet en hoe je die kan gebruiken.”

Logistiek als onderdeel bouwproces

Er waren nog meer onderzoeken gericht op bouwlogistiek, zoals de studie naar de vraag in welk stadium logistiek bij het bouwproces moet worden betrokken. Ragnar: “In de logistiek wordt het allemaal geregeld en komt het meestal goed. Maar als logistieke partijen eerder inzicht krijgen in het bouwproces, kunnen sommige zaken met weinig moeite efficiënter worden gemaakt. Er hoeven dan misschien geen ontheffingen te worden aangevraagd en het aantal ritten en de overlast voor de omgeving nemen af.
We hebben ook in kaart gebracht hoe je je bouwlogistieke netwerk omschakelt naar zero emissie. Het festival Into The Great Wide Open is vorig jaar overgestapt op zero emissie mobiele werktuigen, en dit jaar hebben we de aan- en afvoerlogistiek zoveel mogelijk verduurzaamd. Dat proces is heel vergelijkbaar met een bouwproces. De kennis die we daar hebben opgedaan vertalen we naar een aanpak voor aannemers die dezelfde beweging willen maken.”

Bouwlogistiek plannen en sturen

Daarnaast werd ook de toepassing van bouwlogistieke software onderzocht, zoals het ticketsysteem, dat transporten van en naar de bouwplaats beheert. “Die ketenaansturing is vooral van belang als je bijvoorbeeld weinig ruimte hebt op een bouwplaats,” aldus Ragnar, “om de bezetting van de laad- en losplek te sturen. Daarnaast kan het worden gebruikt om controle te hebben over ál het verkeer van en naar de bouwplaats. Op basis van onze praktijkervaringen stellen we een kennisdocument op waarin we uitleggen hoe je als organisatie start met bouwlogistieke software en hoe je het gebruikt. Dat gaat over contractuele afspraken, maar vooral ook over hoe je dat communiceert naar onderaannemers. Want alle stromen die je zelf genereert, daar heb je direct invloed op, maar de stromen van onderaannemers veel minder. Daar wil je dus ook grip op krijgen.”

Praktische oplossingen

“Voor aannemers wordt nadenken over de logistiek steeds meer gemeengoed”, stelt Ragnar. “Partijen wíllen daar wel mee aan de slag, maar weten vaak nog niet precies hoe. Het is nu dus zaak dat we alle kennis en ervaringen die we in de Living Labs opdoen delen. Dit gebeurt al, bijvoorbeeld door middel van trainingen en via de Kennisbouwplaats.”
“Het is mooi dat Topsector Logistiek zo samen met de sector praktische oplossingen kan uitwerken, toetsen en delen. De kennis die we ophalen krijgt dan echt meerwaarde. Het is allemaal geen rocket science, maar het is wel belangrijk dat we het gezamenlijk als sector oppakken. Het kost namelijk wel moeite en we moeten het wel willen: die stap maken naar schoon en emissieloos bouwen. Als we dat in ons achterhoofd houden, kunnen we samen veel bereiken.”

Meer weten?

Wil jij meer weten over het programma Mobiele werktuigen en bouwlogistiek of een van de onderwerpen die Ragnar aankaart? Neem dan contact via info@topsectorlogistiek.nl.